تقریباً هر والدینی پیش از جلسه عکاسی، این نگرانی را دارد: «اگر بچهام همکاری نکرد چه؟» این دغدغه کاملاً طبیعی است، و خبر خوب این است که با کمی صبر و رویکرد درست، بیشتر این نگرانیها در همان چند دقیقه اول جلسه برطرف میشوند.
اگر کودک اصلاً یکجا بند نمیشود
ناآرامی، جدا از خجالت، خودش یک موضوع دیگر است؛ در تجربه عکاسی از کودکان در تهران، بارها دیدهام که خیلی از کودکان، بهخصوص بین یک تا پنج سالگی، پرانرژی و دائماً در حال حرکتاند. این رفتار مشکلی نیست که باید حلش کرد؛ بخشی از همان دوران کودکی است. اصرار به ایستادن ثابت یا نگاه به دوربین، معمولاً فقط باعث خستگی و بیحوصلگی زودتر میشود.
بازی، بهترین راه ارتباط است
بهجای درخواست مستقیم برای عکس گرفتن، از فعالیتهایی استفاده میکنیم که خودِ کودک به آنها علاقه دارد؛ دویدن، فوت کردن حباب، جمع کردن برگ، دنبال کردن یک توپ یا ساختن چیزی با اسباببازیها. در چنین لحظههایی، کودک حضور دوربین را کاملاً فراموش میکند و حرکات و حالتهایش کاملاً طبیعی میمانند.
فضای باز، میدان مناسبتری برای انرژی کودک است
برای کودکان پرتحرک، فضای باز معمولاً بهتر از یک اتاق محدود جواب میدهد؛ حیاط خانه یا یک پارک آرام، اجازه میدهد او انرژیاش را آزادانه خرج کند، بدون آنکه محدودیت فضا خودش باعث بیقراری بیشتر شود. جزئیات بیشتر را در عکاسی کودک در فضای باز نوشتهایم.
خجالتی موقت یا کودکی که ذاتاً کمحرف است؟
یک تفاوت مهم وجود دارد که کمتر به آن توجه میشود: بعضی کودکان فقط در چند دقیقه اول با آدم غریبه خجالتیاند و بعد باز میشوند؛ اما بعضی دیگر، ذاتاً آرامتر و کمحرفترند و همیشه همینطور باقی میمانند. برای گروه دوم، هدف ما این نیست که آنها را به چیزی غیر از خودشان تبدیل کنیم. اگر کودکی ترجیح میدهد پشت پای مادرش پنهان شود یا آرام کنار پدرش بنشیند، همان لحظه هم میتواند تصویری صادقانه و زیبا باشد؛ نیازی نیست همه عکسها با خنده و نگاه مستقیم به دوربین باشند.
گاهی مسئله خجالت نیست؛ خستگی یا گرسنگی است
یکی از نکاتی که تجربه نشان داده، این است که خجالت واقعی و ناراحتی ناشی از خستگی یا گرسنگی، در نگاه اول خیلی شبیه هم به نظر میرسند. کودکی که گرسنه یا خوابآلود است، به هیچ روشی همکاری نمیکند، هرچقدر هم شوخی یا بازی پیشنهاد شود. به همین دلیل، همراه داشتن یک میانوعده و آب، و در نظر گرفتن یک وقفه کوتاه در میانه جلسه، بخشی طبیعی از برنامهریزی ماست، نه یک وقفه ناخواسته.
قبل از دوربین، چند دقیقه فقط حرف بزنیم
همسطح کودک نشستن یا زانو زدن، و پرسیدن چند سؤال ساده درباره اسمش، رنگ مورد علاقهاش یا اسباببازیاش، پیش از برداشتن دوربین، تفاوت زیادی ایجاد میکند. این چند دقیقه گفتوگو نشان میدهد که علاقه واقعی به او وجود دارد، نه اینکه فقط منتظر یک لبخند برای عکس باشیم.
اجازه بدهید دوربین را لمس کند
گاهی نشان دادن دوربین به کودک، یا حتی اجازه دادن به او برای گرفتن یک عکس، بهترین راه برای از بین بردن ترس اولیه است. وقتی کودک بفهمد این جعبه بزرگ چیز ترسناکی نیست، بلکه وسیلهای برای بازی است، عکاس هم دیگر یک غریبه نیست؛ کسی است که به او اجازه داده تجربهای جدید داشته باشد.
گاهی بهتر است کمی فاصله بگیریم
اگر کودک با نزدیک شدن عکاس معذب میشود، عقبنشینی و عکاسی از فاصله دورتر، فشار را از روی او برمیدارد. در این حالت، کودک میتواند با آرامش بیشتری با بقیه اعضای خانواده تعامل کند، بدون آنکه احساس کند مرکز توجه است؛ و همین آرامش، اغلب باعث میشود او خودش کمکم به جمع نزدیکتر شود.
برای کودکان بزرگتر، توجه را از خودشان منحرف کنید
کودکان بزرگتر و نوجوانها گاهی از تمرکز مستقیم روی خودشان معذب میشوند. در این موارد، جلبکردن توجه به چیز دیگری، مثلاً منظره پشت سرشان یا فعالیتی که همه با هم انجام میدهند، کمک میکند فشار از روی آنها برداشته شود.
انرژی زیاد هم طبیعی است
خیلی از کودکان، بهخصوص بین یک تا پنج سالگی، پرانرژی و دائم در حال حرکتاند؛ این ویژگی مشکل نیست، بخشی از دنیای طبیعی کودکی است. بهجای تلاش برای متوقف کردن این انرژی، ترجیح میدهیم مسیرش را عوض کنیم؛ دویدن، بازی یا کاوش محیط، همان چیزی است که کودک را واقعاً نشان میدهد، نه چند دقیقه ایستادن بیحرکت مقابل دوربین.
آرامش والدین، به کودک منتقل میشود
رفتار والدین تأثیر مستقیمی روی احساس کودک دارد. اگر والدین نگران باشند یا مدام از کودک بخواهند «همکاری کند»، همین اضطراب به او هم منتقل میشود. وقتی والدین آرام باشند و اجازه دهند کودک با سرعت خودش پیش برود، فضای جلسه هم صمیمیتر میشود.
اگر کودک گریه کند؟
این هم بخشی از کودکی است. هدف ما ثبت اشکها نیست، اما اگر کودک برای چند دقیقه ناراحت شود، بهتر است به او فرصت داده شود تا آرام شود؛ اصرار به ادامه جلسه در همین لحظهها معمولاً نتیجه خوبی نمیدهد. با کمی صبر و آغوش والدین، او دوباره احساس امنیت پیدا میکند.
حضور یک همراه آشنا
گاهی حضور پدربزرگ، مادربزرگ یا کسی که کودک با او راحت است، به آرام شدن او کمک زیادی میکند؛ برای ایدههای بیشتر درباره این نوع جلسات، عکاسی سهنسلی خانواده را هم ببینید.
چیزهایی که هرگز انجام نمیدهیم
هیچوقت کودک را برای گرفتن عکس مجبور یا تهدید نمیکنیم، و هرگز جلوی او بابت رفتارش عذرخواهی نمیکنیم؛ این رفتارها کاملاً طبیعیاند، نه چیزی که نیاز به توجیه داشته باشد. فشار برای «بهتر رفتار کردن»، معمولاً نتیجه برعکس میدهد و کودک را بیشتر میبندد.
جمعبندی
کودک ناآرام یا خجالتی، یک مشکل نیست که باید حل شود؛ بخشی از شخصیت اوست که باید با احترام ثبت شود. با کمی صبر، گفتوگوی واقعی و اجازه دادن به کودک برای پیشرفت با سرعت خودش، حتی خجالتیترین کودکان هم معمولاً لحظاتی از خودشان نشان میدهند که ارزش ثبت شدن دارد. برای آشنایی با معیارهای انتخاب عکاسی که تجربه کار با چنین کودکانی را دارد، راهنمای انتخاب عکاس کودک را هم بخوانید.
برای هماهنگی جلسه، با ما در تماس باشید.
